Anlatım Bozukluğu (Uygulamalar)

anlatim1ANLATIM  BOZUKLUKLARI    (Uygulamalar)

1)  Gereksiz sözcük kullanımı

“Misafirlerine her zaman ilgi ve alaka gösterirdi.”

“Dünkü maçta yaptığım yanlı  pas hatası  maçı kaybetmemize yol açtı.”

 “Yarın hava sıcaklığı sıfırın altında  eksi  on derece olacakmış.”

2)  Yanlış anlamda sözcük kullanımı  :

  “Düzenli çalışması yüzünden  istediği üniversiteyi kazandı.” (sayesinde)

  “ Bu sene fiyatlar çok pahalı  olduğundan satışlar çok durgun.”  (yüksek)

“Bu tür ilaçlar vücudumuzun bağımlılık  sistemine zararlıymış.”  (bağışıklık)

3)   Anlamca çelişen sözlerin bir arada kullanılması 

“Bu çocukların eminim  ülkemizi uluslararası yarışmalarda en iyi şekilde  temsil edeceğini sanıyorum.”

“Çocuklar yavaşça  yerlerinden kalkıverdi.”

  “İki kardeşin arasında tam  üç yaş fark ya var ya yok.

4)  Sözcüğün yanlış yerde kullanımı  :

“Televizyonlarda tekrar tekrar ölmüş insan görüntülerinin gösterilmesi doğru değil.”

“Televizyonlarda ölmüş insan görüntülerinin tekrar tekrar gösterilmesi doğru değil.

“Ne zaman yağmur yağsa ilk aklıma sen geliyorsun.

 “Ne zaman yağmur yağsa aklıma ilk sen geliyorsun.

Vakit buldukça lisede okuyan kardeşimi ziyaret ederdim.”

 “Lisede okuyan kardeşimi vakit buldukça ziyaret ederdim.”

5)   Mantık yanlışlığı  :

“Annesini değil bir gün, bir ay bile görmese hemen özlerdi.”

  “Annesini değil bir ay, bir gün bile görmese hemen özlerdi.

Gittiğimiz evde bırakın su vermeyi, yemek bile vermediler.”

 “Gittiğimiz evde bırakın yemek vermeyi, su bile vermediler.”

6)  Anlam belirsizliği (anlam karışıklığı)  :

“İstanbul’a geldiğini yeni öğrendim.”     (kimin geldiği belli değil… O’nun, Sen’in ? )

“Köye taşındıktan sonra onu ilk kez ziyaret ediyorum.”   (köye taşınan kim ?… O, Ben ?

“Yarışmada birinci olduğuna sevindim.”   (kimin ?… O’nun, Sen’in ? )

7)   Özne – Yüklem Uyuşmazlığı 

a) tekillik-çoğulluk bakımından :    Özne tekilse yüklem de tekil olur.

 “İhtiyar, sahildeki martıları seyrediyordu.

 Özne insan ve çoğulsa yüklem tekil de çoğul da olabilir :

Çocuklar bahçede top oynuyorlar.”        ya da    “Çocuklar bahçede top oynuyor.

  Özne insan dışında bir varlık ya da kavramsa, çoğulda olsa yüklem tekil olmalıdır.

Fikirler  baskıyla yerleşmezler.”  (yanlış

 Fikirler  baskıyla yerleşmez.”   (doğru)

Özne anlamca çoğul sözcüklerden oluşuyorsa yüklem tekil olur :

 “Herkes dünkü maçta çıkan olayları konuşuyorlardı.”   (yanlış)

 “Bu kurumda eğitim görmüş herkes, saygılı, hoşgörülü ve esnek olmak gibi  çok önemli erdemler kazanmışlardır.”   (yanlış)

   “Bu tür duygular, gözlerimi yaşartırlar.”   (yanlış)

 b)   kişi bakımından  :  

Farklı kişiler özne olarak bir arada bulunursa yüklemin alacağı kişi ekinin bunlara uygun olması gerekir.

“Bu zor soruyu bir ben  bir de yeni gelen öğrenci doğru cevapladı.”   (yanlış)

“Bu soruyu bir ben bir de yeni gelen öğrenci doğru cevapladık.”    (doğru

 Sen ve arkadaşların yarınki toplantıya katılmasın.”   (yanlış

“Sen ve arkadaşların yarınki toplantıya katılmayın.”    (doğru)

“Yeryüzünde bir sen bir de ben varım.”   (yanlış)

  “Yeryüzünde bir sen bir de ben varız.”   (doğru)

c)  olumluluk-olumsuzluk bakımından  :   hiçbiri, hiç kimse, kimse …gibi sözcükler özne olduğunda yüklem, olumsuz olmalıdır.”

 “Herkes bu kitabı arıyor ; ama bulamıyordu.”  (yanlış)

“Herkes bu kitabı arıyor ; ama hiç kimse bulamıyordu.”   (doğru

“Arkadaşlarımın hiçbiri geziye gitmemiş, okuldaki kursa katılmıştı.”  (yanlış)

“Arkadaşlarımın hiçbiri geziye gitmemiş, herkes okuldaki kurslara katılmıştı.” (doğru)

 

8)  Özne eksikliği  :  

Sıralı ve bağlı cümlelerde birden fazla yüklem bulunur. Bu yüklemlerin farklı özneye

bağlanması gerekirken aynı özneye bağlanması anlatım bozukluğuna yol açar.

“Yarın suçluların ifadesi alınacak ve mahkemeye sevk edilecek.”  (yanlış)

“Yarın suçluların ifadesi alınacak ve suçlular mahkemeye sevk edilecek.”  (doğru)

“Konuştuklarımızı kimseye söyleme, aramızda kalsın.”   (yanlış

“Konuştuklarımızı kimseye söyleme, konuştuklarımız aramızda kalsın.” (doğr

 “Arabanın benzini bittiğinden bir türlü çalışmıyor.”   (yanlış

 “Arabanın benzini bittiğinden araba bir türlü çalışmıyor.”   (doğru)

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir