Yıldırımların Oluşmasının Sebebi Nedir

yılsırımBir bulut içinde, iki bulut arasında veya bir bulutun tabanı ile yer arasında elektrik boşaldığında kırık çizgi biçiminde gökyüzünde geçici ışıklar meydana gelmektedir. Bunlara şimşek denir. Yıldırım ise gök gürültüsü ve şimşekten oluşmakla birlikte gökyüzü ve yer yüzü arasındaki elektrik boşalmasıdır.  Bir bulut aşırı miktarda pozitif veya negatif yüklü elektrikle yüklendiği zaman gözle görülür şekilde elektrik boşalmaktadır. Söz konusu elektrik yükünün bu noktada hava direncini kıracak kadar güçlü olması gerekmektedir. Daha çok kümülonimbüs ve stratiform yani ufki şeklinde yayılan katmanlı bulutlarda şimşek görülür. Sanıldığının aksine şimşek sadece yağmurlu havalarda değil kar fırtınaları, kum fırtınaları hatta volkanlardan çıkan gaz ve toz bulutlarına dahi rastlanır. Bilimsel çalışmalar dünya genelinde saniyede 50 ile 100 arasında şimşeğin çaktığını göstermektedir.

Yıldırım ise en tehlikeli şimşek türlerinden biridir. Genellikle çoğu yıldırım çakması yeryüzüne negatif elektrik dağıtır. Bir kısmı ise yeryüzüne pozitif yük taşmaktadır. Oluşan pozitif çakmalar kış ayları süresince düşen toplam yıldırımların yüksek yüzdesini oluşturmaktadır.  Bulut ve yer arasında oluşan elektrik potansiyeli farkı 10 ile 100 milyon volt arasında değişmektedir. Yıldırımın dönüş darbesinin akımı ise yaklaşık olarak 30.00 amperedir. Isısı da 30.000 dereceye ulaşır. Yıldırımlar çok hızlı şekilde oluşurlar. 30 milisaniyede buluttan öncül darbe yere ulaşır ve ulaştığı yerden bulutun merkezinde yaklaşık olarak 100 milisaniyede döner.

Bulut ile yer arasında oluşan bir şimşeğin bir canlıya isabet etmesi yıldırım çarpması olarak adlandırılır. Yıldırımlar elektrik yüklü olduğu için kişiyi çarptığında ölümcül sonuçlar doğurabilir. Bu son derece tehlikeli bir olaydır. Amerika Birleşik Devletleri’nde her sene ortalama 60 kişi hayatını kaybetmekte, 300 kişi de yaralanmaktadır. Dünya geneline bakıldığında ise yıldırım çarpması sebebi ile yıl içerisinde ortalama 24.000 kişi ölmekte ve 240.000 kişi yaralanmaktadır. Yıldırım çarpmasına en çok açık arazide oyun oynarken, açık arazide çalışırken, kayık veya botla gezerken ve yüzerken, tarla ve ağır iş makineleri kullanırken, telefonla konuşurken, elektrikli aletleri kullanırken veya tamir ederken rastlanılabilir. Etrafınızda herhangi birine yıldırım çarptıysa öncelikle yaralının solunumunu ve kalp atışlarını kontrol etmelisiniz. Hemen ardından ise eğer yaralı nefes almıyorsa suni tenefüs yapılmalı ve nabız yoksa uzman bir kişi tarafından kalp masajı yapılmalıdır.

Yıldırım çarpmasından korunmak için eğer açık havadaysanız derhal size en yakın binanın içine girmelisiniz. Eğer yakınınızda sığınacak bir bina yoksa alçak bir bölgeye gidip ayaklarınız yere basacak şekilde çömelmelisiniz ve mümkün olduğunca küçülmelisiniz. Yıldırım tehlikesi ile karşı karşıya kalındığında kesinlikle yere yatılmamalıdır.

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir