Fiilde Çatı Örneklerle Açıklama

Fiillerin nesnelerine öznelerine göre kazandıkları özelliklere çatı adı verilmektedir. Fiil çatısı ikiye ayrılır.

A)Nesne yüklem İlişkisi:

1)Geçişli Filler: Nesne alabilen fiillere geçişli fiil adı verilmektedir. Geçişli fiillerin önüne “onu” kelimesini getirdiğimizde fiilin anlamı bozulmaz.

Her sabah sizi burada görüyorum.

Annemi çok üzmüşlerdi.

2)Geçişsiz Fiiller: Nesne alamayan fiillere geçişsiz fiil adı verilmektedir. Geçişsiz fiillerin önüne “onu” kelimesini getirdiğimizde fiilin anlamı bozulur.

Yaşlı adam kapının önünde oturuyordu.

Eve geldiğini görünce çok sevindim.

B)Özne- Yüklem İlişkisi

1)Etken Fiiller: Etken fiillerde işi yapan bellidir. Cümlede gerçek veya gizli özne bulunur. Fiil, -il, -l, -n eklerinden birini almaz.

Dün erkenden pazara gittik.

Öğretmenimiz bu konuyu bize anlattı.

2)Edilgen Fiiller: Edilgen fiillerde eylemin kimin tarafından yapıldığı belli değildir. Cümlede sözde ya da örtülü özne bulunur.  Fiil, -il, -l, -n eklerinden birini alır.

Dün okulda güzel bir tören yapıldı.

Kitaplar öğretmen tarafından incelendi. (örtülü özne)

3)Dönüşlü Fiiller: İşi yapan bellidir ancak işi yapan özne yaptığı işten etkilenir.  Fiil, -il, -l, -n eklerinden birini alır.

Sözlerinize çok kırıldım.

Eve gelir gelmez biraz dinlendim.

4) İşteş Fiiller: Eylemi karılıklı ya da birlikte yapma anlamı vardır. Fiil -ş, -ış ya da -laş eklerinden birini alır.

Onlar sınıfta gülüşüyordu.

Yolcular durakta bekleşiyordu.

 

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir