Edimsel Koşullanma

Belki adını ilk defa duymuş olabilirsiniz ama inanın bana bu yazı size hiçte yabancı gelmeyecek. Çünkü günlük yaşantımızda bile farkında olmadan bu olayı yaşamaktayız.

Edimsel yani Kendiliğinden Koşullanma.
Edimsel Koşullanma kısaca yaptığınız bir davranışın iyi veya kötü bir şekilde karşılığını almak, ve o davranışı tekrar yapmak veya yapmamaktır. Örneğin ufak bir çocuk ebeveynlerinden kendisine pahalı bir oyuncak alınmasını ister. Bu isteğini ilk olarak normal bir şekilde dile getirir fakat ailenin yanıtı olumsuzdur. Çocuk kendi yaklaşımının bir sonuç vermediğini görür ve bir daha ki sefere bu yolu izlemez. İkinci kez farklı bir yöntem uygular ve bu isteğinin rahatsız edici bir şekilde ağlayarak anlatır. Eğer ikinci yöntemde aile çocuğa o oyuncağı alırsa çocuk bu duruma koşullanmış olur ve isteklerini hep aynı şekilde ifade eder.

Edimsel Koşullanma teorisini ortaya çıkartan ve”Skinner Kutusu” icadıyla bilinen Burrhus Frederic Skinner çok önemli bir psikologdur. Skinner bu kutuyu basit bir düzeneğe bağlı olarak kurmuştur ve kutunun içerisine aç bir fare koymuştur. Bu fare açlıktan bilinçsizce hareket ederken yanlışlıkla kutunun içinde ki manivela denen kaldıraca basar ve yiyecek kabını açmayı başarır. Yaptığı bu davranışın onu ödüllendirdiğini anlayan fare manivelaya daha sık basarak bu duruma kendisini koşullandırmış olur. Bu olaydan sonra fare hep aynı yolu izler ve başka bir yol denemez. Daha sonra Skinner bu deneyde bir kaç değişiklik yapar ve kutunun içerisine bir ışık koyar. Eğer fare ışık yandığı zaman manivelaya basarsa yiyeceğe ulaşır. Fakat ışık söndüğünde basarsa yiyeceğe ulaşamaz.Fare bu olayı da hemen anlar ve sadece ışık yandığı zaman manivelaya basar.Işık söndüğünde ise hiçbir şey yapmamaktadır.Bu olayda fare ayırt etme davranışını öğrenmiş olur.

Edimsel Koşullanma teorisinde kişi daha etkin bir durumdadır. Bunun nedeni ise yaptığı davranışların tümünü çevrenin etkisiyle gerçekleştirmesidir.

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir