İç Kuvvetler Ve Türkiye’deki Etkileri Nelerdir

Yeryüzünün şekillenmesi sağlar ve enerjisini yer altından alan bu kuvvetlere iç kuvvetler Bu olaylar levha hareketlerine bağlı olarak oluşur. Bu bilgiden yola çıkarsak kıtaların hareket halinde oldukları söyleyebiliriz. Bu hareketlerin yönleri  ve hızları farklılık gösterir. Bunun bir nedeni olarak her bölgede farklı yer şekilleri görülür. Bu kuvvetler 4 e ayrılır. Bunlar :

A- Kıta Oluşumu (Epirojenez) : Epirojenez yer kabuğunda oluşan geniş çaplı alçalma ve yükselme hareketleridir. Epirojenez yeryüzünü en uzun zamanda şekillendiren iç kuvvettir. Bir yerde bu çapta hareketler oluşuyorsa izostatik denge bozulmuş demektir. İzostatik denge ise katı halde bulunan yer kabuğunun sıvı halde olan manto üzerinde batmadan durabilmesidir.

B- Dağ oluşumu (Orojenez) : Dünya’nın oluşumundan sonra gözlenen 3 büyük dağ oluşumu gözlenmiştir. Bunlar İskoçya ve Norveç’teki dağlar, Appalaşlar, Urallar ve Orta Ren dağları, Alpler, Himalayalar, Andlar ve Kayalık dağlarıdır. Dağ oluşumları 2 şekilde gerçekleşir.

1- Kıvrılma : Dış kuvvetlerin aşındırdığı maddeler yer kabuğunda bulunan büyük çukurlara toplanır. Bu jeosenklinal adı verilen çukurlarda toplanan maddeler, çeşitli yan basınçlara uğradıkları zaman kıvrılarak denizlerin üstüne çıkarlar. Böylece yeryüzünde büyük kıvrımlı dağlar meydana gelir.

2- Kırılma : Sert tabakalar kıvrılmadığını için kırılma gerçekleşir. Oluşan bu kırık hatlara fay adı verilir.

C- Deprem (Seizma) : Yer kabuğunda ortaya çıkan hareketlenmeler sonucunda meydana gelen sarsıntılardır. Depremin başladığı yer yani depremin odak noktası yerkabuğunun iç merkezidir. İç merkezde başlayan deprem dalgaları yeryüzüne, çevreye ve yerin derinliklerine doğru devam eder.

D- Volkanizma : Yer kabuğunun altında bulunan magmanın, zayıf noktalardan veya çatlaklardan yüzeye ulaşır. Akışkan bir şekilde olan sıvı maddelere lav, katı maddelere volkan külü adı verilir. Volkan külleri ebatlarına göre de kül (tüf), lapilli ve volkan bombası gibi isimler alır. Türkiye’de İç Anadolu ve Doğu bölgesinde fazla olmak üzere birçok bölgemizde sönmüş volkanlar bulunur.

İç Kuvvetlerin Etkisiyle :

– Yeni kıyı çizgileri meydana gelir.

– Kıta oluşumu sonucunda kara ve denizlerin dağılışı değişiklik gösterir.

– Karalar üzerindeki yük artarsa, kara yüzeylerinde alçalmalar meydana gelir. Bu sayede deniz yüzeyleri alanlarını kara içlerine doğru genişletirler ve deniz ilerlemesi oluşur.

– İzostatik denge bozulursa deniz ilerlemesi ve gerilemesi meydana gelir.

 

 

 

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir