Doğadaki Madde Döngüsü

Canlılar için hayati önem taşıyan maddeler dünyamızda hareket yaparak bir döngü içerisindedirler. Maddelerin ekosistem içerisindeki bu dolaşımına madde döngüleri denir. Bu maddeler oksijen, su, azot, karbon ve fosfor dur.

A-Su Döngüsü:

Doğadaki su döngüsü karalar, denizler, göller, nehirler gibi cansız bölgelerde canlılar arasında olur. Bu arada uzun döngü ve kısa döngü olmak üzere iki farklı döngü gerçekleşir. Uzun döngüde, karalardaki buharlaşma ve canlıların solunum, terleme gibi olaylarla verdikleri su buharı atmosfere karışır. Bunlar, tekrar yağmur, kar olarak karalara ve denizlere döner. Bu uzun olan döngünün bir kısmı da yer altı sularını oluşturur. Kısa döngüde denizler, nehirler ve göllerdeki sular buharlaşır. Oluşan buhar, yağmur ve kar olarak yeryüzüne geri döner.

B-Karbon Döngüsü

Karbonun kaynağı da atmosferde ve sularda çözünmüş olan karbon dioksittir. Havadaki C02 yeşil bitkiler tarafından alınır, karbonu fotosentez yapan canlılara geçer. Bitkilerden de hayvanlara aktarılır. Bu arada besinlerin yıkılması sonucu oluşan C02 atmosfere döner. Ayrıca bitki ve hayvanların ölüleri, artıkları ayrıştırıcılar tarafından parçalanarak C02 oluşur ve tekrar atmosfere geçer. Bu arada bitki ve hayvan fosillerinin toprak altında uzun süre kalmasıyla oluşan kömür, petrol gibi yakıtlar ve kurumuş bitki dokuları yanınca C02 de atmosfere karışır.

C-Oksijen Döngüsü:

Hayvanların ve basit yapılı bitkilerin, solunum yoluyla oksijen hidrojenle birleşince su oluşur. Daha sonra dışarıya atılarak doğaya verilir. Ortamda ki karbondioksit, algler ve yeşil bitkiler tarafından fotosentez yoluyla karbonhidratlara dönüştürülür, yan ürün olarak da oksijen açığa çıkar. Dünyadaki sular, biyosferin başlıca oksijen kaynağıdır. Oksijenin yaklaşık %90’ının bu sularda yaşayan alglerce karşılandığı tespit edilmiştir.

D-Azot Döngüsü:

Bağlayıcı bakteriler azotu yıldırım, şimşek ve yağmurların etkisiyle toprağa bağlar. Topraktaki azotun bir kısmı bitkiler tarafından çekilir ve aminoasit, organik baz gibi azotlu bileşiklere dönüştürülür. Bu azot bitki yiyen hayvanlara geçer. Azotlu bileşikler, bitki, hayvan artıkları ve ölüleri toprağa karışır. Buradaki azotlu organik bileşikler, üre ve ürik asit, ayrıştırıcılar tarafından parçalanınca NH3 ve H2S oluşur. Kemosentetik bakteri olan nitrat bakterisi, tarafından enerji eldesin de kullanılınca nitrat asit (HNO3) oluşur. Bu şekilde döngü tamamlamış olur.

E-Fosfor Döngüsü:

Fosfor döngüsü kısaca karalardan denizlere denizlerden de karalara taşınmayla oluşur. Denizlerdeki fosfor denizlerdeki bitki ve hayvanların ihtiyacını karşılar. Balıklarla ya da suda avlanan kuşların dışkıları ile tekrar karaya taşınır.Böylece döngü tamamlanır.

 

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir