İç kuvvetlerin yer şekillerinin oluşumuna etkileri

İç kuvvetlerin yer şekillerinin oluşumuna etkileri

Kıta Oluşumu (Epirojenez) : Epirojenez yer kabuğunda oluşan geniş çaplı alçalma ve yükselme hareketleridir. Epirojenez yeryüzünü en uzun zamanda şekillendiren iç kuvvettir. Bir yerde bu çapta hareketler oluşuyorsa izostatik denge bozulmuş demektir. İzostatik denge ise katı halde bulunan yer kabuğunun sıvı halde olan manto üzerinde batmadan durabilmesidir.

Dağ oluşumu (Orojenez) : Dünya’nın oluşumundan sonra gözlenen 3 büyük dağ oluşumu gözlenmiştir. Bunlar İskoçya ve Norveç’teki dağlar, Appalaşlar, Urallar ve Orta Ren dağları, Alpler, Himalayalar, Andlar ve Kayalık dağlarıdır. Dağ oluşumları 2 şekilde gerçekleşir.

a-)Kıvrılma : Dış kuvvetlerin aşındırdığı maddeler yer kabuğunda bulunan büyük çukurlara toplanır. Bu jeosenklinal adı verilen çukurlarda toplanan maddeler, çeşitli yan basınçlara uğradıkları zaman kıvrılarak denizlerin üstüne çıkarlar. Böylece yeryüzünde büyük kıvrımlı dağlar meydana gelir.

b-)Kırılma : Sert tabakalar kıvrılmadığını için kırılma gerçekleşir. Oluşan bu kırık hatlara fay adı verilir.

Deprem (Seizma) : Yer kabuğunda ortaya çıkan hareketlenmeler sonucunda meydana gelen sarsıntılardır. Depremin başladığı yer yani depremin odak noktası yerkabuğunun iç merkezidir. İç merkezde başlayan deprem dalgaları yeryüzüne, çevreye ve yerin derinliklerine doğru devam eder.

Volkanizma : Yer kabuğunun altında bulunan magmanın, zayıf noktalardan veya çatlaklardan yüzeye ulaşır. Akışkan bir şekilde olan sıvı maddelere lav, katı maddelere volkan külü adı verilir. Volkan külleri ebatlarına göre de kül (tüf), lapilli ve volkan bombası gibi isimler alır. Türkiye’de İç Anadolu ve Doğu bölgesinde fazla olmak üzere birçok bölgemizde sönmüş volkanlar bulunur.

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir