Jön Türkler ve genç almanlar

Türkiye’deki yenilikçi hareketlerin temelinde genelde Fransa’nın etkisi öne çıkmakta ise de olayların ayrıntısına inildiğinde Almanya’daki gelişmelerle çok daha büyük paralellikler gösterdiği söylenebilir. Çünkü 1815–1849’da etkin bir toplumsal değişim süreci yaşayan Almanya’da bu değişim diğer Avrupa ülkelerininkinden oldukça farklıdır. Bu yüzden “jön” (genç) kelimesi Fransızca kaynaklı olmasına karşılık edebiyat ve siyasette bir kavram ve devir ismi olarak kullanılmasının Almanya kökenli olması kuvvetle muhtemeldir. Alman düşünürlerin tüm Avrupa’nın düşünce sistemini değiştirdiklerini göz önünde bulunduracak olursak Osmanlı dönemindeki yenilikçi hareketlerin Fransa’daki olaylardan ziyade “Genç Almanlar” hareketi ile benzerlik göstermesi doğaldır. Her iki ülkedeki yenilikçi faaliyetlerin başlama sebebi esas itibariyle geleneksel aristokrat sınıfın yeniden tesis edilmesi faaliyetidir. Konunun Almanya’daki mimarı olan Klemens von Metternich’in (1773-1859) devlet anlayışının altında yatan düşünce sistemi de zaten Aydınlanma’nın Prusya tarzı yorumudur. Almanya’daki hükümdarlara örnek teşkil eden Prusya’daki anlayışı, ıslahatlara gerek duyan Osmanlı padişahlarında da görmekteyiz. Fransa’ya karşın her iki ülkede monarşik yapı korunmakta ve tarihsel bir geleneğe işaret edilmektedir.

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir