Türk annelerin çocuklarına kitap okurken kullandıkları dil

Kesitsel olarak planlanan bu çalışmada Türkçede anne dili girdisi, birlikte kitap okuma bağ- lamında incelenmiştir. Çalışmanın veri tabanının oluşturulma sürecinde, 10’u yüksek, 10’u düşük eğitim ve gelir düzeylerinden gelen 20 ailenin evlerine gidilmiş ve anne ile çocukların birlikte kitap okuma bağlamındaki konuşmaları kaydedilmiştir. Ailenin eğitim ve gelir düzeyi, çocuğun her türden gelişiminde, özellikle de dilsel gelişiminde önemli rol oynadığından, ailenin eğitim ve gelir düzeyi ile anne dili arasındaki ilişkiyi betimlemeyi amaçlayan bu çalışmanın temelini, anneler ile okulöncesi çocuklarının arasındaki etkileşim oluşturmaktadır. Bloom’un Bilişsel Alan Taksonomisi (1956) çerçevesinde Türk anne dilinin etkileşimsel özelliklerinin ortaya konmaya çalışıldığı bu çalışmada, evdeki okuryazarlığın çocuğun gelişmekte olan okuryazarlığını ve çocuğun gelişmekte olan okuryazarlığının da akademik başarısını doğrudan etkilediği önvarsayılmış ve farklı eğitim ve gelir düzeylerinden gelen annelerin bir “konuş- ma olayı” olarak birlikte kitap okuma bağlamında 5 yaşlarındaki çocuklarına nasıl rehberlik ettikleri; diğer bir deyişle, annelerin sözel etkileşim biçemlerinin, eğitim ve gelir düzeylerine bağlı olarak ne ölçüde farklılaştığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu nedenle de annelerin çocuklarıyla iletişim kurarken kullandıkları dili, Bloom’un Bilişsel Alan Taksonomisinin hangi basamaklarında oluşturduklarının ve sordukları soruların daha çok açık uçlu mu yoksa kapalı uçlu mu olduğunun üzerinde durulmuştur. Ayrıca anne ve çocukların arasındaki iletişimin tek taraflı mı (monologic) yoksa karşılıklı mı (dialogic) gerçekleştiğinin saptanması için de anne ve çocuklarının sözce alışverişi yapısı, Sinclair ve Coulthard’ın (1975) soru-yanıt-dönüt üç- lüsü temel alınarak incelenmiş; annelerin okullarda öğretmenlerin sıklıkla kullandığı bu soruyanıt-dönüt yapısına ne ölçüde yaklaşabildikleri ve çocuklarını örgün eğitime bu açıdan ne ölçüde hazırlayabildikleri ortaya konmaya çalışılmıştır.

Yorum Bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir